naar top

Bodemverdichting kan grote gevolgen hebben

Bodemverdichting is het samendrukken van de bodem door externe druk. Het is samen met erosie één van de belangrijkste bedreigingen voor een gezonde bodem omdat verdichting ook effect heeft op de gezondheid van de gewassen.

Bodemstructuur

De bodem is samengesteld uit minerale deeltjes, organisch materiaal, water en lucht. Een goede bodem heeft een kruimelige structuur. Deze wordt bepaald door de manier waarop al deze deeltjes aan elkaar vast zitten en door de poriën ertussen. De structuur kan wijzigen al naar gelang de bewerking, de weersomstandigheden en de gewassen die wel of niet op de grond gekweekt worden. Een goede bodemstructuur is belangrijk voor de opslag en de afvoer van water en voedingsstoffen, de temperatuur van de bodem en de goede groei van de wortels van de gewassen.

Bodemverdichting

Bodemverdichting is het samendrukken van de bodem door externe druk. Deze wordt daardoor minder poreus zodat de waterhuishouding, de verluchting en het bodemleven (o.a. de ontwikkeling van het wortelstelsel) bemoeilijkt wordt. Verdichting kan zowel aan de oppervlakte als op het niveau van de ploegzool optreden. De gevoeligheid en de kwetsbaarheid van de bodem verschillen al naar gelang de periode van het jaar. Dit komt onder andere door de schommelingen van het vochtgehalte in de grond. Een droge bodem is sterker dan een natte. Dus is de grond in de zomer minder gevoelig voor bodemverdichting dan in de lente of de herfst. Naar schatting 30 tot 50% van de meest vruchtbare bodems in Europa heeft ermee te kampen. In Vlaanderen is dit 200.000 tot 300.000 Ha.

Gevolgen

De gevolgen van bodemverdichting zijn onder andere het verlies aan opbrengst en de verminderde kwaliteit van de gewassen. Dit kan oplopen tot 50% naargelang de teelt en de graad van verdichting. De gevolgen zijn het grootst in (zeer) droge of (zeer) natte seizoenen en bol- en knolgewassen zijn er extra gevoelig voor.

Onderzoek

De Universiteit Gent en de Bodemkundige Dienst België zullen de komende 4 jaar onderzoek doen naar de manier waarop verdichting kan vermeden worden. Ook landbouwers, loonwerkers en machinefabrikanten zullen eraan deelnemen. Het project focust op alle teelten met een verhoogd risico dus niet alleen op maïs, aardappelen en bieten maar ook op grasland.

Indicaties

Indicaties voor bodemverdichting zijn dwerggroei, groeivertraging en het geel worden van de planten die bovendien kwetsbaarder zijn voor ziektes en voor schade aangebracht door insecten. Ook ongelijke rijping en een verlaging van de opbrengsten, zelfs met voldoende bemesting, kunnen wijzen op verdichting. Een specifiek voorbeeld is de groei van maïs in de vorm van golven. Ook water dat langer dan 3 dagen op een vlak perceel blijft staan of een perceel dat in het voorjaar trager uitdroogt, wijst op verdichting want bodemverdichting vertraagt de infiltratie van het neerslagwater.

Opsporen

Bodemverdichting opsporen kan vrij eenvoudig door een klomp grond uit te spitten en te verkruimelen. Afwijkingen in vorm, kleur, wortelstructuur en de afwezigheid van regenwormen kunnen wijzen op verdichting. Wanneer men een prikstok of een metalen staaf met een constante snelheid in de bodem duwt, is de diepte waarop men een grote weerstand voelt, de plaats waar de verdichting optreedt.

Voorkomen

Bodemverdichting kan op verschillende manieren voorkomen worden. Men kan het verkruimelen van de bovenste laag vermijden door onder andere te zorgen voor: voldoende afwatering, voldoende organisch materiaal, de aanplant van diep wortelende gewassen met teeltrotatie, een goede veebezetting. De manier en het ogenblik waarop de velden betreden worden en met welk materiaal is van grote invloed op de verdichting. Daarom moeten onnodige betredingen, overladen wagens en het berijden in kwetsbare periodes vermeden worden. Hoe hoger de last, hoe breder de banden moeten zijn. Het ontdubbelen van de wielas of het gebruik van dubbele banden kan hierbij helpen. Door de bodem niet elk jaar tot op dezelfde diepte te bewerken kan het vormen van een ploegzool vermeden worden.

Herstellen

Wanneer herstel noodzakelijk is kan men de bodem losmaken en openbreken door te ploegen of door decompactie. Zo worden grote poriën gevormd. De beste periode is van augustus tot oktober omdat de ondergrond voldoende droog moet zijn. Ook het stimuleren van het bodemleven met regenwormen kan een oplossing zijn want die zorgen ervoor dat de drainage van water tot 10 keer sneller gaat.

Maar weet: voorkomen is nog altijd beter dan genezen dus informeer u goed en pas de correcte technieken toe met het juiste materieel.

Hulp nodig

Wie de hulp van een expert wil inroepen om bodemverdichting te vermijden of te verhelpen kan gratis advies inwinnen via de website www.levendebodem.eu, tabblad Bodemadvies.

Gepubliceerd op woensdag 13 november 2019
Bodemverdichting

Openingsuren & contact

Snelloket

adres
Vissersstraat 2A8340 Moerkerke (Damme)
Tel.
050 28 87 30

Lees meer artikels over

Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina