naar top

Nederland: proeftuin op de snelweg

Nederland verlaagde onlangs de maximumsnelheid op de snelwegen. Tussen 6 uur en 19 uur mag je niet harder dan 100 km/uur. Na de avondspits blijft de vroegere limiet van 130 km/uur. Wat is de bedoeling, wat zijn de voor- en nadelen en kunnen wij iets leren voor ons land?

De snelheidsbeperking is een van de maatregelen waarmee de Nederlandse regering de uitstoot van schadelijke stikstofoxiden (NOx) wil verminderen.

Dieselmotoren stoten meest stikstofoxiden uit, maar het is uiteraard niet haalbaar om alleen diesels trager te laten rijden. De nieuwe snelheidslimiet geldt dus voor alle voertuigen, ook voor elektrische auto’s die geen stikstofoxiden uitstoten.

Waarom?

Nederland moet de uitstoot van stikstofoxiden verminderen om de natuur te beschermen. Stikstofoxiden hebben een vermestende werking. Sommige planten, zoals grassen, bramen en brandnetels, kunnen beter tegen veel stikstof dan andere planten. Zij gaan andere planten in de verdrukking brengen. Stikstofoxiden hebben daarnaast ook een verzurende werking. Als stikstof neerslaat op zanderige bodems ontstaat verzuring, wat leidt tot de verdwijning van plantensoorten en daardoor ook diersoorten.

Het klimaat?

De Autogids beweerde dat de Nederlandse snelheidsverlaging een klimaatmaatregel is. Dat klopt dus niet. Maar het is natuurlijk wel zo dat een lagere snelheid het brandstofverbruik van auto’s beperkt en dus ook de uitstoot van het broeikasgas CO2. De uitstoot van CO2 is namelijk 1 op 1 verbonden met het verbruik van benzine, diesel en gas. Zo simpel is het.

Snelheid is erg bepalend voor het energieverbruik van een voertuig. Om vooruit te gaan moet je de rolweerstand en de luchtweerstand overwinnen. Dat is zo voor alle voertuigen, voor de auto, de bus en de trein maar evengoed voor de fiets.

Heb je je ooit afgevraagd waarom je zoveel harder moet trappen als je fietst aan 30 km/uur in plaats van 15 km/uur? Dat ligt niet aan de rolweerstand want die neemt niet toe met de snelheid. De luchtweerstand neemt echter exponentieel toe met de snelheid. Dat betekent gewoon het volgende: verdubbel je de snelheid dan verviervoudigt de luchtweerstand.

Ga je met je auto 90 km/uur rijden in plaats van 30 km/uur dan gaat de luchtweerstand maal negen. Dat betekent natuurlijk niet dat je negen keer zoveel brandstof verbruikt want er zijn nog andere factoren die het verbruik bepalen, zoals het rendement van de motor. Een verbrandingsmotor is het zuinigst als je in een zo hoog mogelijke versnelling de laagst mogelijke snelheid aanhoudt. Die optimale snelheid voor een laag verbruik is duidelijk lager dan 100 km/uur.

Het energieverbruik van een elektrische auto is doorgaans erg gevoelig voor hogere snelheden. Met een lagere snelheid wint een elektrische auto daarom flink aan actieradius tussen twee laadbeurten.

Als iedereen in Nederland maximaal 100 km/uur gaat rijden op de snelweg in plaats van 130 km/uur dan is de klimaatwinst mooi meegenomen. In Vlaanderen is van een algemene snelheidsverlaging geen sprake. In december 2019 besloot de Vlaamse regering om de snelheidslimiet op de Ring rond Brussel te verlagen van 120 tot 100 km/uur. Die maatregel is een onderdeel van het Vlaamse klimaatplan en geldt alleen voor de 51,7 kilometer op Vlaams grondgebied. Meer dan een symbolische klimaatmaatregel is het dus niet.

Andere gevolgen

Een interessante vraag is wat de gevolgen zouden zijn als we in ons land overal niet harder dan 100 km/uur zouden rijden.

Verlies je tijd?

Een rekensom leert dat 100 km/uur in plaats van 120 km/uur betekent dat je 1 minuut langer doet over 10 kilometer. Maar het is bij ons, precies zoals in Nederland, vaak erg druk op de snelweg. Je hebt dan meer aan een vlotte doorstroming dan aan een hogere toegelaten snelheid die je in de praktijk niet kan halen. Bij een lagere snelheid wordt de capaciteit van de snelweg beter benut omdat bestuurders dichter bij elkaar gaan rijden. Als het druk is op de weg zal het verkeer vlotter verlopen als iedereen 100 km/uur rijdt. Het gaat in tegen het buikgevoel, maar lagere snelheid zal dan niet leiden tot tijdverlies maar tot tijdwinst!

Meer veiligheid?

Een lagere snelheid komt de verkeersveiligheid ten goede. Daar zijn twee verklaringen voor. Het snelheidsverschil tussen personenwagens en vrachtwagens verkleint. Bovendien daalt de afstand die een rijdend voertuig bij een (nood)stop aflegt voor het tot stilstand komt.

Betere gezondheid?

De hoge uitstoot van stikstofoxiden is niet alleen nefast voor de soortenrijkdom in de natuur maar ook voor onze gezondheid.

Blootstelling aan stikstofdioxiden kan leiden tot irritatie aan ogen, neus en keel. Als je het inademt dan kan het zorgen voor longirritatie en een verminderde longfunctie. In gebieden met verhoogde concentraties is er een grotere kans op astma-aanvallen en neemt het aantal ziekenhuisopnames door klachten aan de luchtwegen toe. Ook allergische reacties en een hogere gevoeligheid voor infecties komen voor. Daarnaast geven stikstofoxiden aanleiding tot de vorming van fijn stof en beïnvloeden ze dus ook zo onze gezondheid.  

De uitstoot van schadelijke stoffen zoals fijn stof en stikstofoxiden is lager als je maar 100 km/uur rijdt op de snelweg. Anderzijds is de uitstoot vooral een probleem in de steden. In smalle straten met hoge bebouwing blijft deze vervuiling lang hangen.

Trager rijden op de snelweg betekent minder lawaai voor mensen die in de buurt wonen. Lawaaihinder is een onderschat probleem.

Nederland als proeftuin

Het Nederlandse onderzoeksinstituut SWOV verwacht dat het verkeer op de Nederlandse snelwegen vlotter zal verlopen en dat het aantal verkeersongevallen zal dalen. We kijken uit naar de cijfers die dit zullen staven. Helaas zullen we daar pas zicht op krijgen maanden nadat de coronacrisis goed en wel achter de rug is.

Het lijkt momenteel hoogst twijfelachtig dat Vlaanderen het voorbeeld van onze noorderburen zal volgen, zelfs als de statistieken straks bevestigen dat er in Nederland minder verkeersdoden vallen en er niet meer maar minder files zijn op de drukke snelwegen. Voor een verplicht lagere snelheid is er – zo wordt gezegd – geen draagvlak. Overigens noemde de Nederlandse premier de opgelegde snelheidsbeperking een ‘rotmaatregel’. Zo’n uitspraak leidt niet tot meer draagvlak. Hij had ook kunnen spreken over een ‘intelligente’ snelheidsbeperking, maar dat woord bewaarde hij voor de minder strikte Nederlandse maatregelen tegen het coronavirus (de ‘intelligente lock-down’).

De Nederlandse regering besloot met tegenzin de maximaal toegelaten snelheid te verlagen. Wil je weten hoe het zover kwam? Je kan hier meer lezen over de achtergrond van de stikstofcrisis in Nederland.

Wat kan je zelf doen?

Niemand verbiedt om zelf je snelheid te beperken. Als we zoiets vrijwillig doen dan vinden we onszelf slim. Dat is comfortabeler dan een opgelegde (rot)maatregel. Als je minder hard gaat rijden dan spaar je in elk geval geld en je verkleint het risico op ongevallen. En ja, het is goed voor het klimaat (minder broeikasgas CO2) en voor de natuur en de gezondheid (minder stikstof en andere vervuilende stoffen), maar het zou pas echt een beetje verschil maken als we het allemaal doen.

Wat kan je zelf doen (deel 2)?

Uiteindelijk biedt alleen een overschakeling naar elektrisch rijden op fossielvrije energie een oplossing, zowel voor vervuiling als voor het klimaat. Kritische stemmen wijzen er wel eens op dat elektrische auto’s even goed in de file staan. Dat is een geldig argument ten voordele van alternatieve manieren om je te verplaatsen. Maar het kan nooit een excuus zijn om ook voor je volgende auto bij fossiel te blijven.

Gepubliceerd op vrijdag 17 april 2020
max 100 km per uur

Openingsuren & contact

Milieu

adres
Vissersstraat 2A8340 Moerkerke (Damme)
Tel.
050 28 87 66
Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina