naar top

De klimaatopwarming stoppen we niet vanuit ons kot

Brengt de coronacrisis een welgekomen adempauze voor het klimaat? Vergeet het maar. Alleen ongeziene investeringen in schone energie kunnen zorgen voor een echte trendbreuk.

Tientallen landen zijn in lockdown. Fabrieken liggen stil en het verkeer is meer dan gehalveerd. De coronacrisis leidt tot minder fossiel energieverbruik en dus minder uitstoot van het broeikasgas CO2.

De eerste voorzichtige analyses verwachten dat de CO2-uitstoot dit jaar meer dan 5 procent lager zal zijn dan in 2019. Het kan ook 10 procent minder worden als de pandemie langer dan verwacht de economie lamlegt en mensen in hun kot houdt. Maar zelfs dan blijft de totale hoeveelheid CO2 in de atmosfeer toenemen.  

De essentie van het klimaatprobleem

Niet de uitstoot maar de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer is de motor van de klimaatopwarming en bepaalt hoeveel warmte er elke dag wordt vastgehouden in de atmosfeer.

Die concentratie zal slechts stabiliseren als de jaarlijkse uitstoot daalt tot netto nul. Dat is als we niet meer broeikasgassen toevoegen aan de atmosfeer dan er opgenomen worden door de oceanen, door extra plantengroei, door verwering van gesteenten, …

We moeten de mondiale uitstoot met minstens driekwart terugschroeven om de concentratie broeikasgassen niet verder te laten stijgen. Maar, een deel van de uitstoot van broeikasgassen is onvermijdelijk. Denk bijvoorbeeld aan de uitstoot door landbouw die niet het gevolg is van energieverbruik. Dat betekent eigenlijk dat we de wél vermijdbare uitstoot van broeikasgassen maximaal moeten reduceren om voor het totaal tot netto nul te komen. Concreet: we zien best helemaal af van fossiele brandstoffen. Fossiele energie is met voorsprong de belangrijkste bron van broeikasgassen en er bestaan nu al goede alternatieven voor.

Het huidige internationale klimaatbeleid rekent erop dat de volgende generatie (onze kinderen en kleinkinderen) CO2 uit de atmosfeer zal verwijderen, bijvoorbeeld door het ondergronds op te slaan. Momenteel is dat een complexe en dure oplossing. Het is niet zeker dat dergelijke ‘negatieve emissies’ in de toekomst op grote schaal haalbaar zullen zijn.

Welke lessen kunnen we hieruit trekken?

De coronacrisis houdt mensen in hun kot en leidt tot een economische recessie met tientallen miljoenen werklozen. Dat reduceert de uitstoot van CO2. Maar die vermindering komt helemaal niet in de buurt van wat nodig is om de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer te stabiliseren. En natuurlijk hoopt iedereen dat de economie er wél weer bovenop komt. Dan schiet de uitstoot direct weer omhoog.

Meteen wordt nog iets duidelijk: het is een illusie dat we met consuminderen, met minder vliegen en minder autorijden de klimaatklus kunnen klaren.

Het inperken van de klimaatopwarming vergt een compleet ander energiesysteem, een andere manier van verwarmen, van vervoer, van voedselproductie enzovoort. Dat gaat veel verder dan wat consuminderen. Voor honderden miljoenen arme bewoners van deze planeet is minder consumeren overigens geen optie, alleen het tegendeel biedt perspectief op een fatsoenlijk leven.

Uit de economische crisis

We moeten de komende 30 jaar massaal investeren om de noodzakelijke omslag tegen 2050 te voltooien. De overheden pompen nu duizenden miljarden euro’s in de economie om uit het coronadal te klimmen. In het beste geval zorgen ze ervoor dat een flink deel van het geld terechtkomt bij sectoren die de energietransitie vooruithelpen. De topman van het Internationaal Energie Agentschap noemt de coronacrisis niet voor niets een historische kans voor de overheden om via hun stimuleringsbeleid die omslag naar schone energie te maken.

Een euro kan je geen twee keer uitgeven. Als de overheden het economisch herstelbeleid niet gebruiken voor verduurzaming, dreigt er na de recessie geen geld over te blijven voor klimaatinvesteringen.

Niet alleen de overheid

De economie raakt alleen uit het dal als wij weer volop consumeren. Dat is moeilijk als je minder verdient omdat je werkloos geworden bent of als je je zaak hebt moeten sluiten. Maar we hebben tijdens de lockdown wellicht ook minder geld uitgegeven. Als je tot de gelukkigen behoort die niet moesten inleveren, heb je misschien eindelijk genoeg voor die investering in isolatie of in een zuiniger verwarmingssysteem of in zonnepanelen? Misschien kan die nieuwe auto elektrisch? Het is nu het moment om ook jouw omslag te maken. Zo help je het klimaat én andere mensen aan werk.

Waarom uitstel niet meer kan

Een stabilisering van de CO2-concentratie betekent nog niet dat de klimaatopwarming meteen stopt. We hebben hoe dan ook nog een pak extra opwarming tegoed. Het echte probleem van klimaatopwarming is de traagheid ervan. Het duurt eeuwen voordat het volledige effect van een sterker broeikaseffect bereikt is.

We eindigen daarom met een tweet van Joachim Schellnhuber, wellicht de meest invloedrijke Duitse klimaatwetenschapper: ‘Wer achtlos das Virus weitergibt, gefährdet das Leben seiner Großeltern. Wer achtlos CO2 freisetzt gefährdet das Leben seiner Enkel’.

In het Nederlands: Wie achteloos het virus doorgeeft, brengt het leven van zijn grootouders in gevaar. Wie achteloos CO2 loslaat, brengt het leven van zijn kleinkinderen in gevaar.

Gepubliceerd op zaterdag 18 april 2020
Schellnhuber

Openingsuren & contact

Milieu

adres
Vissersstraat 2A8340 Moerkerke (Damme)
Tel.
050 28 87 66
Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina