naar top

Wachten op de nieuwe premie voor zonnepanelen of niet?

Installeer je dit jaar nieuwe zonnepanelen dan kan je nog kiezen voor het systeem van de terugdraaiende teller. Maar die regeling loopt eind 2020 af. Wacht je tot 2021 dan krijg je een Vlaamse premie. Is wachten met nieuwe zonnepanelen tot 2021 voordelig of niet?

Vanaf 2021 komt er een premie voor de installatie van zonnepanelen, dat heeft de Vlaamse regering op 5 juni principieel beslist. Hier lees je de details. De nieuwe premie komt niet uit de lucht gevallen. Vanaf volgend jaar kan je voor nieuwe zonnepanelen geen gebruik meer maken van het systeem van de terugdraaiende teller. De nieuwe premie moet ook na 2020 investeren in eigen zonnepanelen aantrekkelijk houden.

Terugdraaiende teller?

Zonnepanelen produceren stroom die je thuis kan verbruiken met je elektrische toestellen. De zonnestroom van je panelen zorgt ervoor dat je elektriciteitsteller overdag minder snel vooruit draait. Als je meer stroom opwekt dan je op dat moment verbruikt, bijvoorbeeld als je niet thuis bent op een zonnige dag, wordt de extra stroom geïnjecteerd in het elektriciteitsnet waardoor je teller terugdraait. Daardoor betaal je bij de jaarlijkse afrekening minder voor elektriciteit maar ook minder distributietarieven, belastingen en heffingen die van het verbruik afhangen.

Dat terugdraaien van de meterstand moet je alleen letterlijk nemen voor de (oude) analoge teller. Zo’n teller vinden we nog altijd terug bij ongeveer 95 procent van de gezinnen.

De (nieuwe) digitale meter registreert hoeveel stroom je hebt verbruikt (te lezen op het afnameregister) en hoeveel stroom je hebt geïnjecteerd op het net (te lezen op het injectieregister).

De digitale meter draait dus niet letterlijk terug. Maar dat maakt voorlopig geen verschil voor je elektriciteitsfactuur. Als je de zonnepanelen voor eind 2020 in gebruik hebt genomen, zal je stroomproductie nog 15 jaar gewoon van je stroomverbruik worden afgetrokken. Zelfs met een nieuwe digitale meter kan je dus nog altijd gebruikmaken van het ‘systeem’ van de terugdraaiende teller. Best verwarrend eigenlijk.

Prosumententarief

Als zonnepaneleneigenaar betaal je voor het gebruik van het elektriciteitsnet.

In het systeem van de terugdraaiende teller betaal je voor dat netgebruik het prosumententarief. Het prosumententarief is gebaseerd op het vermogen van de geïnstalleerde omvormer, het apparaat dat wisselstroom maakt van de door de zonnepanelen geleverde gelijkstroom. Je betaalt per kilowattpiek (kWp) vermogen van de omvormer een forfaitair bedrag omdat het met een analoge meter onmogelijk is te bepalen hoeveel stroom je in het net injecteert en hoeveel stroom je van het net haalt. De analoge meter kan alleen het verschil vaststellen tussen het totale stroomverbruik en de opgewekte stroom.

De werkelijke netvergoeding

De digitale meter registreert apart hoeveel niet onmiddellijk gebruikte elektriciteit de eigenaar van zonnepanelen op het net zet en hoeveel hij er afhaalt. Voor nieuwe zonnepanelen vanaf 2021 of voor oudere zonnepanelen vanaf 15 jaar na de installering zal een correcte vergoeding voor het gebruik van het net worden berekend. Het prosumententarief valt dan weg.

Het gevolg van het nieuwe tariefsysteem is duidelijk: hoe meer je de opgewekte zonnestroom onmiddellijk verbruikt of opslaat, hoe minder netvergoeding je zal betalen. Een hoog zelfverbruik loont. Het komt er dus op aan om je stroomverbruik af te stemmen op de uren waarop je zonnepanelen het meeste elektriciteit produceren.

De noodzaak van een premie

De te betalen werkelijke netvergoeding zal bijna altijd boven het vroegere prosumententarief uitkomen. Dit zou toekomstige investeringen in zonne-energie op de helling zetten. Vlaanderen voert de nieuwe premie in om dat tegen te gaan. De Vlaamse premie wil verhinderen dat de terugverdientabellen voor nieuwe zonnepaneelinstallaties vanaf 2021 onderuit worden gehaald. De Vlaamse overheid had zelf berekend dat de terugverdientijd voor investeringen in kleinschalige zonne-installaties zonder premie zou stijgen van ongeveer 8 jaar naar 13 jaar.

2020 of 2021?

Als zonnepaneleneigenaar in spe moet je beslissen of je nog dit jaar zonnepanelen plaatst of pas volgend jaar of nog later. Waarmee moet je rekening houden bij die keuze?

Kies voor 2020 als je geen premie krijgt

Als je geen recht hebt op de premie dan kan je maar beter haast maken en de zonnepanelen dit jaar installeren zodat je nog gebruik kan maken van het systeem van de terugdraaiende teller. Je moet namelijk al een heel hoog zelfverbruik halen om met nieuwe panelen volgend jaar beter af te zijn als je geen premie krijgt.

Je hebt geen recht op de premie:

  • Voor een extra (tweede) zonnepaneleninstallatie als je al zonnepanelen hebt.
  • Als je woning op 31 december 2013 nog niet aangesloten was op het elektriciteitsnet tenzij het gaat over een nieuwe woning die gebouwd is met een stedenbouwkundige vergunning aangevraagd voor 1 januari 2014. Vanaf dan is gebruik van hernieuwbare energie namelijk verplicht in elke Vlaamse nieuwbouwwoning. Zelfs als je toen koos voor een andere vorm van hernieuwbare energie (zoals een zonneboiler, een warmtepomp of een pelletketel of -kachel) om in orde te zijn met de verplichting kan je straks geen premie krijgen als je zonnepanelen installeert. Ook voor zonnepanelen op een nog te bouwen woning krijg je uiteraard geen premie.
  • Als je de panelen niet op een dak plaatst.
Kies voor 2020 als je geen aanvullende investeringen doet om je zelfverbruik te verhogen

De Vlaamse overheid heeft het premiebedrag zo berekend dat je de installatie terugverdient na circa 10 jaar tegenover 8 jaar als je in 2020 panelen zou installeren. Je doet er dus gemiddeld 2 jaar langer over om je investering terug te verdienen als je wacht met de installatie tot 2021. Bovendien gaat de Vlaamse overheid bij die berekening uit van de optimistische veronderstelling dat de toekomstige zonnepaneleneigenaars hun aandeel zelfverbruik verhogen van gemiddeld 27 procent naar 35 procent. Dat zou haalbaar kunnen zijn door een betere planning van het gebruik van afwasmachine, wasmachine, wasdroger, enz. De Vlaamse overheid erkent dat een veel hoger zelfverbruik niet haalbaar is zonder extra investeringen.

Zonnepanelen zetten licht om in stroom. Uiteraard wekken ze alleen overdag stroom op. De stroomproductie is optimaal in de directe zon. Maar ze wekken toch nog behoorlijk veel stroom op als het licht bewolkt is. Zelfs bij zware bewolking produceren ze nog een beetje stroom. Het is maar de vraag of je 35 procent zelfverbruik kan halen als je van maandag tot vrijdag overdag buitenhuis gaat werken. Als je weet dat gedragsaanpassingen voor een hoog zelfverbruik moeilijk te doen zijn voor jou dan heb je een extra reden om niet langer te wachten met nieuwe zonnepanelen.

Is een hoog zelfverbruik wel mogelijk? Dan kan het opbrengen om vrijwillig over te stappen op het nieuwe tariefsysteem. Twijfel je over de hoogte van je zelfverbruik? Dan kan je best na de installering van je digitale meter een volledig jaar wachten. Daarna kan je aan de hand van je werkelijke afname en injectie een beter zicht krijgen op de meest voordelige keuze. Let wel: als je kiest voor het nieuwe tariefsysteem met de werkelijke netvergoeding dan kan je later niet meer terug naar het systeem van de terugdraaiende teller met het prosumententarief.

Kies (misschien) voor 2021 als je bijkomende investeringen doet om je zelfconsumptie te verhogen

Een thuisbatterij kan het zelfverbruik verhogen tot wel 80 procent. Voor de aankoop of leasing krijg je een Vlaamse premie maar het is nog niet rendabel. De prijzen van thuisbatterijen dalen wel voortdurend. Kies dus al een omvormer die geschikt is voor een toekomstige thuisbatterij.

Je kan het zelfverbruik verhogen als je de batterij van je elektrische auto overdag oplaadt. Je hoeft daarvoor niet de hele tijd in het oog te houden of de zon schijnt. Er bestaan namelijk thuislaadpalen die de laadsnelheid automatisch aanpassen aan de geproduceerde zonnestroom en rekening houden met andere stroomverbruikers in de woning. Heb je haast en de zon verschuilt zich achter een dik wolkendek? Met één druk op de knop kan je het systeem overschakelen op gewoon (sneller) laden.

De batterij maakt de aankoop van een nieuwe elektrische auto voorlopig nog duur. Je moet als particulier jaarlijks behoorlijk veel kilometers rijden (meestal 20 000 km of meer) om de hogere aankoopprijs te compenseren met de lagere energiekosten, het goedkopere onderhoud en de vrijstelling van Belasting op Inverkeerstelling (BIV) en jaarlijkse verkeersbelasting. Maar lagere aankoopprijzen voor nieuwe elektrische auto’s komen eraan omdat er in de nieuwste batterijen minder of (binnenkort) zelfs geen duur kobalt zit.

Een tweedehands elektrische auto kan je vaak wel voordelig op de kop tikken. Zo’n oudere auto heeft een kleinere actieradius tussen twee laadbeurten maar is prima geschikt voor wie zelden of nooit grote afstanden aflegt. Zo’n auto is extra voordelig als je hem gebruikt als een ‘thuisbattterij op wielen’.

Een warmtepompboiler verwarmt sanitair water met warmte uit de omgevingslucht, bijvoorbeeld uit de (liefst onverwarmde) ruimte waar je hem installeert. Zo’n warmtepompboiler is interessant ter vervanging van een veel minder zuinige elektrische boiler, vooral als je veel warm water gebruikt, bijvoorbeeld als je een groot gezin hebt. Een warmtepompboiler is makkelijk te installeren. Je krijgt er een Vlaamse premie voor.

De Vlaamse regering heeft principieel beslist om vanaf 2021 de premie voor een warmtepompboiler op 300 euro te houden in plaats van de geplande verlaging naar 200 euro. De warmtepompboiler moet voortaan een regeling hebben om de warmwatertemperatuur te verhogen bij een extern signaal. Maar dat is geen probleem want het overgrote deel van de warmtepompboilers op de Belgische markt voldoet al aan deze voorwaarde.

De boiler is bijvoorbeeld ingesteld op 48°C. De omvormer van het zonnepanelensysteem geeft een signaal als de panelen veel stroom produceren. Op dat moment verwarmt het water tot een andere ingestelde, hogere temperatuur, bijvoorbeeld 60°C. Je slaat de zonnestroom dus op als warm(er) water. Dat heet ‘thermische opslag’.

Bij een premie van 300 euro bedraagt de terugverdientijd van de vervanging van een elektrische boiler door een warmtepompboiler ongeveer 5 jaar.

2021 of later?

De investeringskosten voor nieuwe zonnepaneelinstallaties zijn in de loop van 2019 gedaald van ongeveer 1 400 euro naar 1 320 euro/kWp (zonder BTW). De Vlaamse overheid veronderstelt dat de investeringskosten de komende jaren verder dalen met gemiddeld 75 euro/kWp per jaar. Daarom bouwt ze de premie af met 75 euro/kWp per jaar en is er geen premie meer vanaf 2025.

We zullen alleen achteraf weten of de prijzen werkelijk zo sterk zijn blijven dalen maar enige voorzichtigheid is op zijn plaats. De zonnepanelen zelf worden nog altijd goedkoper maar het aandeel van de panelen in de kostprijs van het hele systeem wordt voortdurend kleiner. Een steeds groter deel van de totale kostprijs gaat naar werkuren voor de installering van het systeem. Die werkuren worden niet goedkoper.

Maar misschien zal de premie nog worden aangepast. Want de Vlaamse overheid neemt zich voor om de premie opnieuw te bekijken als de Vlaamse regulator (VREG) het capaciteitstarief zou invoeren en dat – wij citeren – ‘significante effecten genereert voor de terugverdientijd’.

Houdt de Vlaamse regering zich hier van de domme? De VREG rondde namelijk onlangs een openbare raadpleging af over de tariefmethodologie 2021-2024 en over de toekomst van de distributienettarieven. Daaruit blijkt dat de VREG vanaf 2022 de netkosten in grotere mate wil in rekening brengen op basis van de capaciteit (kW) in plaats van op basis van het volume (afgenomen kWh).

De VREG stelt voor om dit capaciteitstarief aan te rekenen op basis van de gemiddelde maandpiek. Deze gemiddelde maandpiek zal berekend worden als het gemiddelde van je 12 laatste maandpieken. De maandpiek is het hoogste kwartiervermogen (ofwel ‘piekvermogen’) dat in een maand door de digitale meter is geregistreerd.

Conclusie

In 2020 kan je nog aanspraak maken op het systeem van de terugdraaiende teller maar betaal je het prosumententarief. Je krijgt geen premie.

Vanaf 2021 draait je meter alleen nog (virtueel) terug voor je verbruik maar niet meer voor de distributiekosten. Je betaalt geen prosumententarief maar een vergoeding die afhangt van het werkelijke netgebruik.

Het systeem van de terugdraaiende teller lijkt op het eerste gezicht in veel gevallen het interessantste. De Vlaamse premie blijkt wat aan de zuinige kant. Volgens persberichten is er daardoor een rush op zonnepanelen en kunnen de installateurs misschien moeilijk nog dit jaar overal de bestelde panelen leggen. Dit zou wel eens tijdelijk tot hogere prijzen kunnen leiden. Pas dus extra op.

De analyses die tot nu toe verschenen in de pers raden aan om niet langer te wachten zodat je nog gebruik kan maken van het systeem van de terugdraaiende teller. Maar uitstel tot 2021 heeft ook voordelen.

Bij de al gepubliceerde vergelijkingen tussen het systeem van de terugdraaiende teller en het nieuwe tariefsysteem wordt zelden of nooit rekening gehouden met de invoering van het capaciteitstarief. Vanaf 2022 zal zowat 20 procent van je elektriciteitsfactuur niet meer berekend worden op de afgenomen kWh maar op je piekvermogen. Voor dat deel van je factuur speelt de terugdraaiende teller niet langer een rol. Dat maakt zonnepanelen die geplaatst zijn voor 2021 minder rendabel.

Er is nog een voordeel als je wacht tot 2021 met nieuwe zonnepanelen: er valt een stuk onzekerheid weg.

Je kan tot 15 jaar na de installering van de panelen gebruik maken van het systeem van de terugdraaiende teller. Wie dus al 10 jaar zonnepanelen heeft liggen, zou dus nog 5 jaar in het systeem kunnen blijven. De Vlaamse Energieregulator (VREG) vecht die regeling echter aan bij het grondwettelijk hof. Wie nog in 2020 zonnepanelen legt omdat hij rekent op 15 jaar systeem van de terugdraaiende teller kan een kater(tje) oplopen als het grondwettelijk hof de VREG gelijk geeft. Let wel: die eventuele vernietiging door het grondwettelijk hof zal geen gevolgen hebben voor de elektriciteitsprijs en de heffingen op de factuur van de zonnepaneleneigenaar. Voor de stroomprijs en de heffingen blijft de meter wel (virtueel) terugdraaien.

De onzekerheid over het behoud van de terugdraaiende teller voor de distributietarieven valt weg als je vanaf 2021 zonnepanelen installeert. Je kan voor nieuwe installaties vanaf 2021 sowieso geen aanspraak maken op het systeem van de terugdraaiende teller en je steekt (meestal) de Vlaamse premie voor je nieuwe panelen op zak.

Eén ding mag je niet uit het oog verliezen: investeren in zonnepanelen is altijd beter dan niet investeren in zonnepanelen. Blijf dus niet uitstellen en leg zonnepanelen in 2020 of 2021.

Nvdr Alle uitspraken die in dit artikel toegeschreven worden aan de Vlaamse regering zijn te vinden in de bis-nota bij het ontwerp van besluit dat op 5 juni 2020 aan de Vlaamse overheid is voorgelegd.

Gepubliceerd op vrijdag 26 juni 2020
zonnepanelen op dak

Openingsuren & contact

Milieu

adres
Vissersstraat 2A8340 Moerkerke (Damme)
Tel.
050 28 87 66
Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina