naar top

Boekentip: Een beter milieu begint niet bij jezelf

Doe het licht uit als je de deur uit gaat. Scheid je afval. Douch kort. Dat waren de ‘groene geboden’ waarmee we opgroeiden. Een beter milieu begint namelijk bij jezelf, zo leerden we. Terecht?

Journalist Jaap Tielbeke heeft een duidelijke mening over de tips om onze ecologische voetafdruk te verkleinen: ‘We worden doodgegooid met lijstjes van dingen die jij kunt doen voor het klimaat. Energiezuinige apparaten aanschaffen bijvoorbeeld. Of carpoolen met collega’s, T-shirts van biokatoen dragen, de verwarming lager zetten, afval scheiden, kouder wassen, korter douchen, bomen planten, stoppen met vliegen en met vlees eten, of beter nog: alle dierlijke producten afzweren. Telkens is de onderliggende boodschap hetzelfde: we kunnen alleen een betere wereld creëren als iedereen een steentje bijdraagt. Maar veel hebben de groene geboden blijkbaar nog niet geholpen want de temperaturen blijven stijgen en diersoorten sterven nog altijd uit.‘

Zijn boek Een beter milieu begint niet bij jezelf doorprikt mythes die het klimaatdebat in de greep houden. We staren ons blind op persoonlijke gedragsverandering en technologische innovatie, terwijl echte verandering begint bij de politiek want: ‘overheden hebben een andere verantwoordelijkheid dan consumenten. Parlementariërs maken wetten waaraan onderdanen en bedrijven zich te houden hebben.’

Begrijp het niet verkeerd: ‘Dit is geen excuus om te doen en laten wat je wilt omdat het toch allemaal geen donder uitmaakt. Natuurlijk probeer ik in mijn gedrag rekening te houden met het milieu. Maar ik koester niet de illusie dat mijn keuzes de wereld zullen redden.’

Jaap is duidelijk over wat nodig is: ‘Stopzetten van verkapte staatssteun voor de winning en consumptie van fossiele brandstoffen is een logische eerste stap. Een CO2-belasting en het ontwikkelen van hernieuwbare energiebronnen zijn onmisbare vervolgmaatregelen. Maar dat alles schiet nog tekort zolang de aanbodzijde ongemoeid blijft. Een groot deel van de fossiele voorraden moet in de grond blijven en dat zal niet gebeuren zolang we de winning ervan overlaten aan de markt, zelfs niet als we die markt met zachte hand proberen bij te sturen. Wat we nodig hebben zijn wetten die het oppompen van olie of gas simpelweg verbieden.’

Een beter milieu begint bij de politiek

De coronapandemie bewijst dat we in staat zijn tot radicale verandering als de toestand ernstig genoeg is. Een beter milieu begint niet bij jezelf laat zien waarom we de ontwrichting van het klimaat met eenzelfde haast moeten behandelen. En het toont hoe we duurzamer uit de crisis kunnen komen ‘want er staan mensen op die grootser durven te denken en doorhebben dat er meer nodig is dan wat zonnepanelen en warmtepompen. Ze komen met radicale plannen omdat ze snappen dat deze transitie veel verder gaat dan het reduceren van de CO2-uitstoot: het vergt een verbouwing van de hele maatschappij. En dat biedt kansen om de samenleving niet alleen duurzamer maar ook rechtvaardiger te maken. Dat is de achterliggende gedachte van een Green New Deal. De aantrekkingskracht van een Green New Deal is dat het niet alleen vertelt waartégen we vechten, maar ook waarvóór. Het is niet slechts een plan om destructie te voorkomen, maar ook om een betere samenleving te bouwen. Het schetst een aantrekkelijk toekomstperspectief in een tijd dat klimaatbeleid maar al te vaak wordt gelijkgesteld met een prekerig pleidooi voor soberheid.

Dat een beter milieu niet begint bij jezelf betekent niet dat je als individu machteloos bent, maar laat zien dat ‘we onze hoop niet moeten vestigen op bewuste consumenten maar op geëngageerde burgers die de barricaden op gaan om op te roepen tot politieke actie.’

Jaap Tielbeke (1989) is redacteur bij De Groene Amsterdammer. Sinds 2015 schrijft hij over het klimaat, sociale bewegingen en democratische vernieuwing. Je vindt zijn nieuwe boek in onze bib.

Geen tijd om 200 bladzijden te lezen? De auteur schreef de essentie neer in dit essay:

https://www.groene.nl/artikel/de-mythe-van-de-groene-consument

 

Gepubliceerd op vrijdag 04 december 2020
Een beter milieu begint niet bij jezelf

Openingsuren & contact

Milieu

adres
Vissersstraat 2A8340 Moerkerke (Damme)
Tel.
050 28 87 66
Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina