naar top

1 juni - wereldmelkdag

Sedert 2001 wordt overal ter wereld op 1 juni Wereldmelkdag gevierd. De dag werd door de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties ingesteld om de aandacht te vestigen op melk als bron van voedsel voor miljoenen mensen en als bron van inkomsten voor landbouwers.

Een beetje geschiedenis

Met de opkomst van de landbouw werden niet alleen gewassen gekweekt, maar werd ook vee gehouden. We spreken van pakweg 6000-7500 jaar geleden. Algemeen wordt aangenomen dat men rond deze tijd ook begon te experimenteren met het drinken van de melk die het vee gaf. Ook yoghurt en kaas worden al eeuwenlang door mensen gemaakt en gegeten. Het zijn gewoontes die zich vanuit het Midden-Oosten via Griekenland en de Balkan tot in onze contreien verspreidden. De mens die toen leefde was lactose intolerant en kon dus slechts kleine hoeveelheden verse of verwerkte melk consumeren. De reden waarom we nu wel in staat zijn om zuivel te verteren, heeft te maken met een genetische mutatie in een deel van ons DNA. Tegenwoordig heeft meer dan 90% van de wereldbevolking de mogelijkheid om lactose te verteren.

Meer dan een woord

De meest gangbare omschrijving voor melk is “een vloeistof die door vrouwelijke zoogdieren geproduceerd wordt die net een nakomeling hebben gebaard en die als voedsel dient voor die nakomeling”. Wanneer het alleen maar dat was, dronken volwassenen dus nooit melk.

Het woord “melk” is afkomstig uit het Middelnederlands en dateert van circa 1253. Oudere varianten uit het Oudnederlands zijn mlechan, milch, mlec en maelk. Zoals bij veel woorden komt “melk” in verwante talen grotendeels overeen. Een paar voorbeelden uit de Germaanse taalgroep: mælk (Deens), molke (Fries), milch (Duits), mjólk (IJslands), mëllich (Luxemburgs), melk (Noors), milk (Engels). In de Romaanse taalgroep is het: lait (Frans), llet (Catalaans), leche (Spaans), latte (Italiaans en Corsicaans), leite (Portugees).

Zoveel zoogdieren zoveel melk

In de voedingsmiddelenindustrie wordt meestal koemelk gebruikt. In 2018 stond Nederland op de 15de plaats van koemelkproducenten. België kwam niet bij de eerste 20 voor. Op kleinere schaal consumeren we geiten-, schapen- en paardenmelk. Buffelmelk wordt vrijwel alleen gebruikt voor de productie van kaas. En uiteraard verschilt de consumptie van andere soorten melk sterk over de gehele wereld. Denk maar aan het gebruik van kamelenmelk, rendier- en elandenmelk, melk van jaks.

Er zit wat in

Melk bestaat uit water, vetten, eiwitten, lactose en zouten. Melkproducten zijn daarom een bron van eiwitten, vitaminen (B2 en B12) en mineralen (magnesium, calcium, kalium, zink). In 1940 werd in Nederland de melkstandaardisatie ingevoerd. Dit besluit bepaalt tot op vandaag nog steeds het minimale en maximale vetgehalte voor melk waardoor die onder verschillende benamingen mag verkocht worden. Volle melk moet 3,5 procent vet bevatten, halfvolle melk 1,5 tot 1,8 procent en magere melk minder dan 0,5 procent.

Bewaren

Opdat melk langer houdbaar zou zijn ondergaat rauwe melk een aantal bewerkingen en worden de meeste bacteriën gedood. Gekookte melk heeft daardoor een sterk veranderde smaak. Bewerkingen zijn onder andere pasteuriseren, steriliseren en thermiseren. Gepasteuriseerde melkproducten moeten altijd in de koelkast bewaard worden. Een uur buiten de koelkast kort de houdbaarheidstijd met een dag in.

Gezond of ongezond?

Er zijn weinig andere voedingsmiddelen waarover zoveel onenigheid is in de discussie of ze gezond of ongezond zijn. Dat komt omdat wetenschappelijke studies zowel voor- als nadelen naar voor brengen. En die zijn nog niet allemaal in kaart gebracht zodat het erg moeilijk is om te zeggen hoeveel je er best van consumeert. Vast staat dat melk een bron is van calcium en sommige vitaminen en die heb je nu eenmaal nodig. Negen op de tien Vlamingen vinden overigens dat zuivel een basis van onze eetcultuur is. Acht op de tien vinden dat het past binnen een gezond voedingspatroon. Halfvolle en magere melk staan in de Schijf van Vijf, het overzicht met producten die goed zijn voor je lichaam, maar de term zuivel omvat zoveel verschillende producten met op zich nog eens een grote variatie in het vetgehalte dat het onmogelijk is om de gezondheidsimpact ervan algemeen te bepalen.

Melk en melkproducten leveren gemiddeld ongeveer 60% van de dagelijkse aanbevolen inname van calcium en 40% van vitamine B12. De Hoge Gezondheidsraad publiceerde eind 2019 praktische voedingsaanbevelingen voor volwassenen in België. Voor zuivel is het advies om 250 tot 500 ml melk in vloeibare vorm per dag te consumeren. Zuivel verkleint het risico op darmkanker en met het eten van yoghurt verklein je de kans op diabetes type 2. Maar teveel verzadigd vet in de voeding verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Vrouwen zijn gevoeliger voor botontkalking dan mannen maar in het onderzoek naar de relatie tussen botbreuken bij vrouwen en het drinken van melk is geen bewijs gevonden van een relatie tussen de twee.

Corona

De coronacrisis zorgde voor extra steun en respect voor lokale producten en producenten. 8 op 10 Vlamingen geven aan dat de landbouwsector respect verdient voor de manier waarop landbouwers ons voedsel produceren. Een sterke inlandse landbouwsector is dus meer dan ooit belangrijk.

Iedereen zijn melkmoment

In Vlaanderen consumeert meer dan de helft van de gezinnen dagelijks zuivel. 92% van de gezinnen met kinderen heeft altijd melk in huis. Is uw melkmoment ’s ochtends in bed, als tienuurtje, als verfrissende drink op een zomers terras, net na het sporten of ’s avonds languit in de zetel bij uw favoriete soap? Koud of warm? Het maakt niet uit. Zuivel is goed voor elk moment. En vooral en in het bijzonder op 1 juni.

Gepubliceerd op zondag 15 mei 2022
Melk

Openingsuren & contact

Ondernemen

adres
Vissersstraat 2A8340 Damme
Tel.
050 28 87 55
Nieuwsoverzicht

Deel deze pagina